EÜ’de Yapay Zekâ ve Türk Müziği Arasındaki Kritik Denge Ele Alındı

Fotoğraf: Buğra Dinç, Kardelen Doğrulmaz Haber: Nazlıcan Nujin Yıldız, Berke Ayvalı İZMİR (Ege Ajans)- Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı, teknoloji ve sanatı bir araya getiren "Dil-Müzik İlişkisi Ekseninde Yapay Zekâ ve Bestecilik" başlıklı seminer düzenlendi. Dr. Seher Erkan’ın koordinatörlüğünde Konservatuvar Etkinlik Salonu’nda gerçekleştirilen programa; Konservatuvar Müdür Yardımcısı Öğr. Gör. Dr. Ufuk Demirbaş, akademisyenler ve öğrenciler katıldı. Konuşmacı olarak sanatçı Doç. Dr. Elif Nun’un yer aldığı seminerde; dil, müzik ve yapay zekâ ilişkisi çerçevesinde Türk müziğinde bestecilik süreçleri üzerine değerlendirmelerde bulunuldu. Sanatçı Doç. Dr. Elif Nun, disiplinlerarası bir perspektif sunarak yapay zekânın fonetik, prozodi, makam ve stil taklidi gibi alanlardaki teknik açıklarını gündeme getirdi. Yapay zekânın Türk müziğinin karmaşık yapısı karşısındaki durumuna dikkat çeken Doç. Dr. Elif Nun, “Yapay zekâ destekli müzik üretimi, sunduğu tüm teknolojik olanaklara rağmen Türk müziğinin o eşsiz ve karmaşık yapısında ciddi çıkmazlarla karşılaşıyor. Görüyoruz ki yapay zekâ; aksak usullerimizi, ince makam geçişlerimizi, aruz veznini ve prozodik yapıyı tam anlamıyla çözümleyebilmiş değil. Sistem, çoğu zaman ezgiyi sözle buluştururken hatalı bölünmeler yapıyor. Özellikle klasik Türk müziğimizde şiirin ritmik yapısıyla melodinin uyumu hayati bir önem taşır; ancak yapay zekânın bu hassas dengeyi kurmakta oldukça zorlandığını tespit ediyoruz. Elbette sistemlere verdiğimiz komutlar gün geçtikçe daha ayrıntılı hale geliyor; artık belirli makamlar, usuller ve tarihsel üsluplar üzerinden yeni eser denemeleri yapabiliyoruz ama sonuçlar henüz o derinlikten uzak” dedi. Dijital veri ve telif hakları çıkmazı Yapay zekanın beslendiği veri havuzlarının sanatçılar üzerindeki etkisine değinen Doç. Dr. Elif Nun dijital platformlardaki eserlerin kontrolsüzce kullanılmasının yaratacağı sorunlara vurgu yaptı. Doç. Dr. Elif Nun, “Bugün dijital ortama yüklenen her müzik eseri, yapay zekâ sistemleri için maalesef birer eğitim verisine dönüşmüş durumda. MESAM ve MSG gibi meslek birliklerine kayıtlı eserlerin yanı sıra, bağımsız platformlarda yayımlanan çalışmalarımız da yapay zekâ modelleri tarafından dolaylı bir öğrenme materyali olarak kullanılıyor. Yapay zekâ milyarlarca veriyi yutarak besleniyor. Ancak bu verileri derinlikli analiz etmek yerine çoğunlukla yüzeysel genellemeler üzerinden işliyor. Hal böyle olunca, ortaya çıkan eserler ilk bakışta kulağa başarılı gelse de, geleneksel Türk müziğinin o ince ve ayrıntılı yapısını birebir yansıtmaktan yoksun kalıyor” diye konuştu. "Üslup taklidi etik bir tehdit oluşturuyor" Mevcut hukuk sistemindeki boşluklara ve "üslup taklidi" riskine değinen Doç. Dr. Nun, sanatçıların emeğinin korunması gerektiğinin altını çizdi. Doç. Dr. Elif Nun, “İşin en tehlikeli boyutlarından biri telif hakları ve üslup taklidi. Mevcut hukuk sistemimiz, yapay zekânın bu üretimlerindeki hak sahipliği konusunda devasa boşluklar barındırıyor. Eserlerimiz eğitim verisi olarak kullanılmasına rağmen biz sanatçılar bu süreçten hiçbir gelir elde edemiyoruz. Daha da vahimi; bir sanatçının yıllarını vererek oluşturduğu yorum tavrı, ses karakteri ve estetik yaklaşımı saniyeler içinde yapay zekâ tarafından taklit edilebilir hale geldi. Bu durum, müzik dünyasında çok ciddi etik tartışmaları da beraberinde getiriyor” ifadelerini kullandı. Seminer, katılımcıların merak ettikleri soruların yanıtlanması ve deneyim paylaşımlarının ardından Doç. Dr. Elif Nun’a Konservatuvar Müdür Yardımcısı Öğretim Görevlisi Doktor Ufuk Demirbaş tarafından teşekkür belgesi takdim edildi.