|
Okulların açılmasına kısa bir süre kala tatilde değişen uyku saatleri, öğün düzeni, ekran kullanımı ve hareket alışkanlıklarının yeniden gözden geçirilmesi gerekiyor. Çocuklar daha kalabalık sosyal ortamlara ve yeni eğitim-öğretim dönemine hazırlanırken bazıları bu süreci heyecanla karşılıyor, bazıları ise uyum sağlamakta zorlanabiliyor. Orzax Medikal Müdürü Dr. Göktuğ Göktaş, "Okula dönüş, çocukların günlük yaşamında önemli bir değişim dönemi. Düzenli uyku, kahvaltı, günlük hareket ve hijyen alışkanlıklarını yeniden rutine dahil etmek kadar çocuğun okulla ilgili duygularını dinlemek de önemli. Özellikle süregelen kaygı ve okula gitmek istememe davranışları göz ardı edilmemelidir” diyor.
Çocuğunuzun duygularına kulak verin
"Okula gitmek istemiyorum" cümlesinin her zaman basit bir isteksizlik olarak değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çeken Dr. Göktuğ Göktaş, "Yeni bir öğretmen, sınıf değişikliği, arkadaş ilişkileri, akademik beklentiler veya okul ortamıyla ilgili başka bir konu kaygıya neden olabilir. Ayrılık kaygısı, sosyal kaygı ve okul kaygısı, okul reddiyle ilişkili önemli faktörler arasında yer alır. Çocuğa endişelerini anlatması için fırsat vermek, onu dinlemek ve yargılamadan yaklaşmak önemlidir. İsteksizlik devam ediyorsa 'Okulla ilgili seni endişelendiren bir şey var mı?' diye sormak, altta yatan nedeni fark etmeyi ve açık iletişimi kolaylaştırabilir" diye konuşuyor.
Uyku düzenini kademeli değiştirin
Tatil boyunca geç yatıp geç kalkmaya alışan çocukların, özellikle ergenlerin okul düzenine dönmesi zaman alabilir. Ergenlik döneminde biyolojik ritim daha geç uyuma eğilimini beraberinde getirir; ancak erken okul başlangıç saatleri bu durumla çelişebilir. Bu nedenle yatış ve kalkış saatlerini okul başlamadan birkaç gün önce kademeli olarak okul düzenine yaklaştırmak öneriliyor. Çocuk ve ergenlerde uyku süresi, uyku kalitesi ve gündüz uykululuğu ile okul performansı arasında anlamlı ilişkiler bulunduğunu da belirten Dr. Göktaş, "Yeterli ve kaliteli uyku, gün içindeki enerji ve dikkat düzeyinin yanı sıra okul performansı açısından da büyük rol oynuyor. Bu nedenle yalnızca uyku süresine değil, düzenli bir uyku alışkanlığı oluşturmaya da dikkat edilmeli" konusuna vurgu yapıyor.
Kahvaltıya zaman ayırın, hareketi ihmal etmeyin
Araştırmalar, kahvaltının açlık durumuna kıyasla çocuk ve ergenlerde özellikle dikkat, yürütücü işlevler ve bellek gibi bazı bilişsel görevlerde aynı sabah içinde olumlu etkiler gösterebildiğini ortaya koyuyor. Ayrıca kahvaltıyı atlama ile daha düşük akademik performans arasında bir ilişki bulunduğu da belirtiliyor. Bu nedenle okul sabahlarının telaşında çocuğun güne düzenli bir öğünle başlayabileceği zamanı ayırmak önem taşıyor.
Okul günlerinin önemli bir bölümü masa başında geçiyor; ayrıca ödevler, ekran kullanımı ve ulaşım da hareketliliği azaltabiliyor. Fiziksel aktivite, fiziksel sağlığın yanı sıra akademik başarı açısından da kritik bir yer tutuyor. Okul temelli fiziksel aktivite programlarını inceleyen araştırmalar, bu programların çocuk ve ergenlerde genel akademik başarı ve özellikle matematik başarısındaki iyileşmelerle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Bu nedenle okul sonrası rutinde oyun, yürüyüş, bisiklet, spor veya çocuğun keyif aldığı başka bir fiziksel aktiviteye yer açılması öneriliyor. Dr. Göktuğ Göktaş, konuya ilişkin şunları söylüyor:
"Kahvaltıya zaman ayırmak ve gün içinde hareketi desteklemek, çocukların fiziksel ve zihinsel açıdan güne daha iyi hazırlanmasına katkı sağlayabilir. Sağlıklı beslenme ve düzenli hareket alışkanlıklarının okul döneminde günlük rutinin bir parçası haline getirilmesi belirleyici bir adım. Yeni eğitim dönemiyle birlikte çocukların uyku, beslenme ve aktivite düzeni değişiyor. Bu dönemde ilk adım, yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması. Seçici beslenme, yetersiz besin alımı veya belirli vitamin-mineral eksikliği riski bulunan çocuklarda, uzman değerlendirmesi sonrasında yaşa ve ihtiyaca uygun takviyeler gündeme gelebilir.”
Okula dönüşte enfeksiyona dikkat
Çocukların okulda çok sayıda akranıyla aynı ortamda bulunması, özellikle solunum yolu enfeksiyonlarının yayılması açısından dikkat gerektiriyor. Okullarda yapılan çalışmalar, el hijyeninin solunum yolu enfeksiyonları ve devamsızlık üzerinde azaltıcı etkileri olabileceğini gösteriyor. El yıkamayı günlük alışkanlık haline getirmek, ateş, belirgin halsizlik veya aktif enfeksiyon belirtileri gösteren çocukların dinlenmesini sağlamak ve hastalık döneminde yakın teması en aza indirmek önem taşıyor. Göktaş, "El yıkama gibi basit ama etkili hijyen alışkanlıklarının günlük rutine yerleşmesi enfeksiyonlardan korunmada önemli bir adım. Hastalık belirtilerinde çocuğun dinlenmesi ve yakın temasın sınırlandırılması hem iyileşme hem de okul ortamındaki bulaşın azaltılması açısından önemli" değerlendirmesinde de bulunuyor.
Kaynakça
- Tekin, A., et al. (2022). School refusal and anxiety among children and adolescents: A systematic scoping review. Nov;2022(185-186):43-65.
- Minges, K. E., et al. (2016). Delayed school start times and adolescent sleep: A systematic review of the experimental evidence. Sleep Medicine Reviews, 28, 86–95.
- Dewald, J. F., et al. (2010). The influence of sleep quality, sleep duration and sleepiness on school performance in children and adolescents: A meta-analytic review. Sleep Medicine Reviews, 14(3), 179–189.
- Adolphus, K., et al. (2016). The effects of breakfast and breakfast composition on cognition in children and adolescents: A systematic review. Advances in Nutrition, 7(3), 590S–612S.
- Seura, A., et al. (2025). The impact of skipping breakfast on academic performance in youths: A meta-analysis of observational studies. Journal of Nutritional Science and Vitaminology, 71(4), 339-348.
- He, Z., et al. (2025). Effects of school-based physical activity on academic achievement in children and adolescents: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Public Health, 13, 1651883.
- Willmott, M., et al. (2016). Effectiveness of hand hygiene interventions in reducing illness absence among children in educational settings: A systematic review and meta-analysis. Archives of Disease in Childhood, 101(1), 42–50.
- Dewald, J. F., et al. (2010). The influence of sleep quality, sleep duration and sleepiness on school performance in children and adolescents: A meta-analytic review. Sleep Medicine Reviews, 14(3), 179–189.
- Leduc, K., et al. (2024). School refusal in youth: A systematic review of ecological factors. Child Psychiatry & Human Development, 55, 1044–1062.
Bilgi için:
Lorbi PR
Gizem Alper
gizem.alper@lorbi.com
Tel: 0 537 335 02 26
|
